BRIEFWISSELING (vrouwenemancipatie)
maart 1986
anarchisme,euthanasie,fascisme,feminisme,humanisme,seksisme,socialisme,vrijdenken,vrijdenker,vrouwenbeweging,
vrouwenemancipatie,vrouwenstrijd.
BRIEFWISSELING (vrouwenemancipatie)
In tegenstelling tot vorige brieven
schrijf ik je niet aan als persoon maar als eindredacteur van ons maandblad.
Dit is de eerste en tevens laatste keer dat ik dit doe omdat ik weet dat de mij
geboden ruimte hier in wezen niet voor bedoeld is, maar dit is dan de
uitzondering die de regel bevestigt. De reden is dunkt mij belangrijk genoeg,
namelijk ons maandblad, het orgaan dat als belangrijkste middel moet dienen om
onze standpunten en ideeen uit te dragen. Reeds 130
jaar hebben de vrijdenkers met wisselend succes op de bres gestaan voor het
zelfstandig denken en zijn daardoor als niemand anders bestrijders geweest van
het christendom en overige godsdiensten. Wat NIET zelfstandig denken en
handelen voor een samenleving betekent hebben wij al honderden jaren
ondervonden en wij zijn er toch van overtuigd dat dezelfde godsdiensten een
belangrijk obstakel zijn op de weg naar een rechtvaardiger samenleving.
Op tientallen fronten is en wordt er geknokt om stapje voor stapje deze
weg op te gaan en de vrijdenkers hebben mee geknokt en steeds gewezen op de
grote lijnen welke door al deze fronten heenliepen. Dit lijkt mij nog steeds de
enige juiste strategie voor de vrijdenkers: alle fronten onder de
aandacht brengen, achtergrondinformatie verschaffen en wijzen op de belangrijke
rol welke vrijdenken hierin meespeelt. Een aantal van deze fronten zijn
momenteel in willekeurige volgorde: euthanasie - sociale ongerechtigheid
– vrouwenemancipatie- Zuid-Afrika - opkomend fascisme - kruisraketten en
overige kernwapens – militarisme- kerncentrales - milieu - school – opvoeding-
minderhedenbeleid enz. enz.
Zoals gezegd zullen wij als vrijdenkers (vanzelfsprekend mannen EN
vrouwen) op alle fronten deze strijd moeten ondersteunen en trachten alle
informatie te verschaffen welke het mogelijk maakt om die strijd te strijden.
Maar gaan wij één of enkele van deze strijdpunten uit het geheel lichten en
blijven wij dit doen, dan schieten wij in onze taak als vrijdenkers tekort en
vermorsen wij onze tijd en energie, omdat wij dan met de verkeerde middelen op
de verkeerde plaatsen bezig zijn.
Wij moeten trachten gedurende 10 maanden per jaar met 20 pagina's per
maand onze bijdrage te leveren, maar in het laatste nummer van ons maandblad
zijn 7 pagina's gevuld met informatie over vrouwenemancipatie. Dit is op
zichzelf best in orde, maar ik voel op mijn klompen aan dat dit geen
uitzondering gaat worden, maar dat enkele mensen op het verkeerde front hun
strijd willen leveren. Dit in de eerste plaats.
Op de tweede plaats komt dan nog het inhoudelijke. Voor zover wij
aandacht aan de vrouwenstrijd besteden zal dit met gedegen artikelen moeten
gebeuren om onze mensen een juist beeld te geven over de stand van zaken en
belangrijke gebeurtenissen. In zekere zin voldoet het artikel van Miep
Schreijers hieraan omdat blijkt hoe moeilijk het is om één lijn te trekken en
duidelijk is dat de vrouwenbeweging uit totaal anders denkende groeperingen bestaat.
Dit is overigens niets nieuws en echt Nederlands en kom je overal tegen. Maar
het geleuter van Joke Lavooi in Feminisme II behoort
niet in De Vrije Gedachte thuis. Hier is niets maar dan ook niets persoonlijks
mee gezegd, ik ken haar niet en het zal best een aardig mens zijn maar haar
artikel staat bol van uitspraken die de vrouwenstrijd geen goed zullen doen. Ik
zal er enkele noemen. Ook al ben ik het toonbeeld van "de geëmancipeerde
vrouw” (ik verdien mijn eigen geld, woon zelfstandig, kinderen al groot en ik
laat me zeker niet meer op mijn kop zitten of me voorschrijven hoe ik me als
vrouw gedragen moet). Hiermede zegt ze natuurlijk niets en ik heb meer
waardering voor die vrouwen die samen wonen en / of een gezin hebben welke zich
zelfstandig weten te gedragen en de praktische kanten met hun partner tot
tevredenheid hebben weten op te lossen.
Nu weet ik wel dat binnen DVG de gedachte leeft dat betaald werk niet
meer zou moeten voorstaan. Waar heeft ze dit vandaan?
(over Thatcher) Als
ze de macht gebruikt zou hebben zoals feministen dit voorstaan.
Tegen machtsvorming verzetten wij ons
altijd en zullen wij ons blijven verzetten, ook tegen machtsvorming van
feministen. Dat alle mannen in dat zelfde kabinet een vrouw thuis hadden die
dat werk onbetaald uit liefde en betaald met liefde, deden. Dit lijkt wel een
zin uit een driestuiversroman.
Kent zij overigens de omstandigheden van al die mensen uit dat kabinet?
Zo klinkt het op het eerste gehoor niet seksistisch om aan vrouwen aan te raden
’s nachts niet alleen over straat te gaan om verkrachting of aanranding te
voorkomen. Tot je bedenkt wat er eigenlijk wordt gezegd: dat de mogelijke
slachtoffers zichzelf maar op moeten sluiten in plaats van dat de mogelijke
daders worden opgesloten. Dit slaat werkelijk alles. Misdadigers en gekken
zullen we altijd houden en ons preventief wapenen zullen we altijd moeten
blijven doen. Dat we door preventie de daders in bescherming nemen is
natuurlijk een belachelijke conclusie, want op deze leeftijd (50+) ben je niet
meer aantrekkelijk vindt men. Wederom zo'n loze kreet die volkomen uit de lucht
gegrepen is, daarom ga ik er maar niet op in. Seksisme zit in de
schoonmoedermoppen.
Nee, schoonmoeders kunnen soms van twee kanten verdomd lastig zijn,
vandaar de moppen. Overigens bestaan er ook veel moppen over mannen die thuis
niets te vertellen hebben. Want meneer Philips is de baas over mevrouw Philips,
zoals meneer Jansen meer te zeggen heeft dan mevrouw Jansen.
Als vanzelfsprekend wordt er aangenomen dat elke man zich opstelt als
de meerdere van de vrouw en hier voel ik me rechtstreeks aangesproken, net als
vele mannen met mij vooral uit vrijdenkerskringen, denk ik. Te veel worden
slechte eigenschappen van de mens in de schoenen geschoven van de man. De
neiging tot baasspelerij en onderdrukking en misbruik
van macht zit helaas nog in een groot aantal mensen, zowel bij vrouwen als
mannen, maar dit heeft totaal niets met feminisme te maken. Dat vrouwen door
hun "vrouw zijn" ook de macht over de man kunnen uitoefenen mag ik
toch wel als bekend veronderstellen? Nee mevrouw Lavooi,
zo zielig zijn de vrouwen nou ook weer niet.
Ik hoop van harte en ben er ook zeker van
dat DVG de vrouwenstrijd zal blijven steunen, maar dan wel als een van de vele
knelpunten in onze samenleving. Als één van de vele fronten waar gestreden
wordt en ik zal waardering hebben voor Joke Lavooi
als zij daar op de barricade staat.
Met groeten, Cees Storm
Beste Cees,
Sommige mensen vinden het een
nadeel van het vrijdenken dat het er doorgaans niet toe leidt dat je voor het een of ander partij gaat kiezen. Ze vinden zelfs dat het vrijdenken je tot
een soort van neutraliteit dwingt, een neutraliteit die eigenlijk laf gevonden
wordt. Als je ook maar een beetje zelfbewust bent zou je vanzelfsprekend ergens
voor of ergens tegen moeten zijn, vindt men. En als dat niet het geval is
"spaar je de kool en de geit". Een dergelijke beoordeling van het
vrijdenken vind ik onrechtvaardig,
en wel om minstens twee redenen. Ten
eerste: het is niet waar dat
vrijdenkers “neutraal” zouden zijn in hun standpunten ten aanzien van een
aantal concrete zaken. Je kan zelfs wel zeggen dat het tegendeel waar is. Maar
het is wel zo dat de vorming van die standpunten vrij blijft van allerlei belangen en
dus best wel "neutraal" genoemd kan worden. Ten tweede: als je het vrijdenken beoefent
gaat het er uiteindelijk steeds om er achter te komen hoe het zit met de
werkelijkheid, en dus ook hoe het zit met je eigen leven. Om dat voor
elkaar te krijgen ga je kool en geit niet
sparen, je gaat beide juist zonder reserve te lijf met je denken en je
bent niet van plan er, terwille van een of ander
belang of terwille van een traditionele waarde,
voorzichtig mee om te springen. Ik ben er dan ook zeker van dat die mensen, die
het vrijdenken "neutraliteit" verwijten, er in de grond van de zaak
boos om zijn dat ook hun standpunten voor het vrijdenken onhoudbaar blijken te
zijn. Ze hadden zo graag medestanders gehad! Maar die vrijdenkers hebben
zich nooit op iets willen vastleggen. Terecht, want vrijdenken wordt gekenmerkt
door beweeglijkheid. Het is niet zoals bijna alle denken in onze cultuur,
statisch van karakter, maar dynamisch van karakter. De conclusie, waartoe je
gisteren kwam, kan vandaag, na hernieuwd nadenken, wel eens fout blijken te
zijn. Maar ook kan het thema waarover je gisteren nadacht vandaag niet meer zo
belangrijk zijn. Het dynamische karakter van het vrijdenken brengt met zich mee
dat de wijze waarop je tot conclusies komt en de dingen die je opvallen alsmaar
veranderen en zich nooit in vooropgezette systemen laten inpassen. In zekere
zin is ons maandblad daarvan een afspiegeling: dan gaat het een tijdje
over anarchisme, nihilisme, socialisme of humanisme,
dan weer een tijdje over actuele zaken als de economie, de bewapening
of de politiek. En zo staat nu het feminisme in de belangstelling. Wil dat
nu zeggen dat De Vrije Gedachte bezig is een feministische koers te gaan varen?
Dat is natuurlijk ondenkbaar! Het vrijdenken kan geen koers
gaan varen omdat het “vrij" is en zichzelf de das om zou doen
als het zijn dynamiek zou opheffen. Bovendien vraag ik me in alle ernst af of
het door jou geciteerde artikel wel representatief is voor feminisme. Misschien
wel voor een bepaalde vorm er van, maar
dat zou dan voor mij zeker niet de meest diepzinnige zijn, omdat ik het
ervaar als "feminisme achteraf", dat wil zeggen dat het is gaan
gelden nadat iemand, min of meer bij toeval, in andere omstandigheden kwam te verkeren
en die (terecht) onderging als een bevrijding. In zo'n geval richt het denken zich vaak op de ergernissen uit het
verleden en gebruikt die herinneringen als argument voor een bepaald denkbeeld of ideaal. Ik vind eten koken of
stofzuigen geen steekhoudende argumenten voor of tegen feminisme en ik durf
zelfs wel zo ver te gaan dat ik de wil om macht te verkrijgen en die beter te
verdelen over vrouwen en mannen ook geen grond voor feminisme noem. Het machtsthema is niet specifiek
feministisch, maar heel gewoon politiek en dan ook nog politiek in zijn meest
banale moderne cultuurvorm. Ik heb het nu niet over mogelijke machtsvormen
binnen huwelijk of samenwonen omdat die meer bepaald worden door de
persoonlijkheid van de partners dan door maatschappelijke instituties. In het milieu waarin ik opgroeide waren de vrouwen de
mannen verre de baas en dat ging van het bed tot en met de "zondagse"
stropdas. Niets hadden die mannen te vertellen, ondanks hun maatschappelijke
status als "hoofd van het gezin”! Ik wil maar zeggen: zolang en voorzover het feminisme dit soort zaken als argument
gebruikt is het nog ver verwijderd van
de kern van de zaak, namelijk het doorbreken van het cultuurmodel waarin de
vrouw, of zij nu macht heeft of niet, moeder wil zijn of niet, een baan wil
hebben of niet, er steeds moet zijn terwille van iets
of iemand anders en niet terwille van zichzelf.
Hartelijke groeten, Jan Vis.
Pagina's zijn door mij uit
het tijdschrift van De Vrije Gedachte No. 164 maart 1986 overgenomen.
Aangezien de filosofie er
niet is voor enkele bevoorrechten maar juist voor alle mensen, is het citeren
uit mijn werk zonder meer toegestaan.
Wel echter zou ik het op prijs stellen dat het citeren vergezeld gaat van een
duidelijke bronvermelding! (Jan Vis)
|
|