Het nieuwe uitgangspunt is dat men als
individu met niemand iets te maken heeft en dat men in de grond van de zaak
alleen voor zichzelf leeft. De praktijk
leert dat dat proces van verzelfstandiging vaak met agressie en geweld gepaard
gaat. Dat ligt voor de hand, omdat het zich stellen als “IK” om te beginnen het
afwijzen en buitensluiten van de ander betekent. De ander is ontkend, geldt als
“NIET-IK”. Dat is helaas voor een aantal sufkoppen voldoende reden om de messen
te slijpen. Vooral bij het nationalisme is dat het geval, want daarbij speelt
de ideologie wel een heel kwalijke rol: zij spiegelt de mensen voor dat hun
eigen groep superieur is en niet alleen recht heeft op zelfstandigheid, maar
zelfs op macht over de anderen, die uiteraard inferieur, minderwaardig zijn.
Als mensen nog dom genoeg zijn om in zo'n ideologie te geloven heb je de poppen
al gauw aan het dansen! Men voelt zich gerechtigd om geweld te gebruiken en
zijn medemensen uit te roeien.... Het is opvallend dat deskundigen en politici
zelden de schuld geven aan de ideologie als zodanig. In feite doen zij dat
alleen maar als het om een ideologie gaat die zij voor zichzelf bedreigend
vinden. Zij hebben kennelijk geen bezwaar tegen het verschijnsel ideologie op
zichzelf. Toch is elke ideologie slecht voor de mensheid, of zij nu politiek of
godsdienstig van aard is. Het maakt daarbij geen enkel wezenlijk verschil of
zo'n ideologie zich openlijk agressief voordoet of juist humaan, democratisch
en vredelievend. Elke ideologie moet van zich uit agressief zijn omdat zij een
collectieve hogere waarde suggereert en diegenen die zich daaraan onderwerpen
een gevoel van superioriteit geeft. Zij hebben dan het gelijk aan hun kant. Dat
leidt onherroepelijk tot het uitroeien van diegenen die zo'n hogere waarde,
zo'n godsdienst of zo'n politiek, niet zien zitten en weigeren zich bij het
daarbij behorende collectief aan te sluiten. In de westerse democratieën
is de innerlijke agressie van de ideologieën doorgaans zorgvuldig in de
partijprogramma's weggemoffeld. Daardoor lijkt het allemaal heel redelijk, maar
in feite gaat het toch slechts om een ding: WIJ hebben gelijk en daarom hebben
WIJ recht op de macht! Eigenlijk de macht over alle mensen, maar als dat niet
gaat, dan maar over zoveel mogelijk...! Dat betekent dat wij willen dat u uw
persoonlijkheid en uw denken braaf onderwerpt aan de door ons bedachte
ideologie en dat u uw zelfstandigheid gedwee moet prijsgeven aan ons
collectief. Ter wille van... juist, Onze macht! Gelukkig gaat dat in de moderne
westerse wereld niet meer zo best. Het is veelbetekenend dat er steeds meer
geklaagd wordt dat de ideologieën aan het verzanden zijn. Wat vindt men dat
jammer...! Maar, geweeklaag of niet, een kind kan zien dat de mensen de buik
vol hebben van die alles omvattende hogere ideeën en steeds meer hun eigen
individuele belang erkend willen zien.
Grappig
is overigens dat uitgerekend diegenen die altijd al het meest bedreven waren in
het naar zichzelf toerekenen, op het ogenblik almaar hun beklag doen over “de calculerende burger”.
De burger namelijk die, helemaal terecht, zijn eigen welzijn primair stelt. De
burger die eindelijk eens ophoudt de belangen van een maatgevend collectief
te dienen. Een dienstbaarheid die uitsluitend als resultaat heeft dat juist
anderen vrijelijk naar zichzelf toe kunnen “calculeren”.
( Doe uzelf een plezier en lees
dit artikel in zijn geheel.)
De meeste mensen in de westerse wereld zijn
duidelijk al zo zelfstandig geworden dat zij zich inderdaad als individuen gaan
gedragen. Dat doet de vrijdenkers goed:
zij hebben altijd al de nadruk op het
zelfstandige en unieke karakter van de mens gelegd. En tegelijkertijd hebben
zij voortdurend elke onderworpenheid aan alle vormen van macht hartstochtelijk
afgewezen. Ondergeschiktheid aan ideologieën en collectieven, het is de
vrijdenker allemaal een gruwel! Daar komt nog bij dat die zaken inmiddels uit
de tijd zijn. Het gaat immers niet langer om collectieven, maar om individuen
met inzicht en kennis van zaken! De vrijdenkers staan dan ook uitermate
argwanend tegenover diegenen die opnieuw de mensen bij de politiek willen
betrekken. Sommigen willen oude partijen in een modieus nieuw jasje steken,
anderen willen nieuwe partijen oprichten en allemaal doen ze hun best de mensen
erbij te betrekken. Tevergeefs, want de individualistische bewustwording vraagt
er niet om de mensen bij de politiek te betrekken, maar daarentegen om de
politiek bij de mensen te betrekken. De politici moeten ophouden met het denken
in collectieve ideologieën. Het wordt hoog tijd dat zij in gaan zien dat de
mensheid tot een vrijwillige vereniging van zelfstandige individuen uitgroeit
en dat het verloren gaan van overheersende ideologieën en collectieven een
enorme vooruitgang is. Vanuit het vrijdenken is gemakkelijk te begrijpen dat de
evolutie niet in een collectief, een partij, een groep, een staat, culmineert,
maar daarentegen in een zelfstandig individu, jij en ik, de mens dus die “IK”
zegt en die het vanzelfsprekend vindt dat de andere mensen ook “IK” zeggen. En
het is de vrijdenker ook allang duidelijk dat alleen maar die IK-zeggende
mensen vrijwillig met elkaar een maatschappij kunnen vormen, sociaal kunnen
zijn en dat de gedachte dat een mens van nature ondergeschikt zou zijn aan een
groter geheel op een, de mensen geraffineerd ingeprente, leugen van machtzoekers berust.
Bovenstaande
tekst werd door Jan Vis op 29 april ‘92 voor de televisie uitgesproken.
Bovenstaande tekst is geschreven:
Door Jan Vis,
filosoof.
Terug naar: de Homepage van Rob van Es voor méér
informatie
de gestolde neerslag van een bepaalde fase van de
ontwikkeling van het zelfbewustzijn. Er worden allerlei dingen vastgelegd, als norm gesteld,
die tijdens die fase duidelijk zijn geworden. De neerslag van zo’n fase stolt
tot cultuur.
Onder een ideologie versta ik: een overheersend cultuurdenkbeeld dat gebaseerd is op de
voorstelling hoe de werkelijkheid zou moeten zijn.
Zijn e-mail adres luidt: ...
webpagina: …
Pagina's zijn door mij uit het tijdschrift van De Vrije
Gedachte no. 227 juli/augustus 1992 overgenomen.
Aangezien de filosofie er niet is voor enkele
bevoorrechten maar juist voor alle mensen, is het citeren uit mijn werk zonder meer toegestaan. Wel echter
zou ik het op prijs stellen dat het citeren vergezeld gaat van een duidelijke
bronvermelding! (Jan Vis)
|
|