BRIEFWISSELING
(meerwaarde)
juni 1986
anarchistisch,arbeid,democratie,euthanasie,god,het recht,macht,meerwaarde,vrijdenken,zelfbeschikking.
Briefwisseling (meerwaarde) 1986
Beste Jan,
De verkiezingen
zijn achter de rug en wat we eigenlijk al wisten is gebeurd - CDA en VVD
regeren verder. Ondanks alle opiniepeilingen geloofde bijna niemand dat het
anders zou lopen, want ook bij verlies van de meerderheid zou met behulp van klein rechts of D66 het regeringsbeleid zijn
voortgezet. Toch is het wel goed om eens bij de uitslag stil te staan want er
zijn een aantal opmerkelijke dingen gebeurd. Feiten waarvan je, als je ze
analyseert, niet vrolijker wordt. In de eerste plaats is duidelijker dan ooit
geworden dat in het stemhokje de immateriële zaken zo goed als geen rol spelen.
Hoewel de PvdA een lauwe verkiezingscampagne gevoerd heeft
en de strijdpunten bedekte, om vooral het CDA maar niet tegen zich in het harnas te
jagen, waren een aantal zaken toch algemeen bekend: geen
medewerking aan de plaatsing van kruisraketten
- geen
verdere uitbreiding van kerncentrales
en liefst
sluiting
van de bestaande - een wet op de euthanasie enz.
Ondanks deze duidelijkheid hebben zij geen
stem gewonnen, want hun winst kwam uitsluitend van de kleine linkse partijen.
Geen stem gewonnen ondanks de ramp met de kerncentrale in Rusland. Ja, de ramp
met de kerncentrale. Sciencefictionachtige toestanden in alle Europese landen.
Groente welke radioactief besmet is, koeien welke van het land moesten, water
wat besmet was en is natuurlijk, wat dichter in de buurt van de ramp zwangere
vrouwen die niet op straat mochten en verplicht jodiumpillen slikken en in de
nabije toekomst duizenden doden als gevolg van verschillende soorten kanker. En
zoals gezegd, geen stem extra op de partij die zich als enige tegen
kerncentrales verzet. Ik schrijf je dit niet als fan van de PvdA, want zoals
jij wel weet heb ik van de politiek niet zo'n hoge hoed op, maar je mocht toch
wel verwachten dat zij door die ramp alleen al als een soort protest stemmen
zouden winnen. Maar zoals gezegd, immateriële zaken blijken in het stemhokje
niet mee te tellen. Het gaat, zoals in de gehele maatschappij steeds
duidelijker wordt, alleen nog maar om de
dubbeltjes. Het valt niet te ontkennen dat in de afgelopen
regeringsperiode de economie is aangetrokken, dat de bedrijven weer enorme
winsten maken met als gevolg dat effecten en aandelen tot recordhoogte zijn
gestegen. Alleen al de dag na de verkiezingen schoten sommige met 15%
omhoog. Als we nagaan dat natuurlijk ook bij het overgrote deel van de PvdA stemmers het
financieel gewin bij hun keuze voorop staat en dat zelfs 11% van de stemmen op
het CDA
afkomstig zijn van niet-gelovigen, die dus zeker de immateriële zaken opzij
schuiven, dan moeten we ons toch afvragen wat er allemaal niet mogelijk is in
de maatschappij. Dan is het niet verwonderlijk dat de wapenwedloop niet te
stoppen is, dat er over een poosje toch weer kerncentrales gebouwd worden.
Elk ouderpaar zou geschandvlekt zijn als
het 2 van zijn 3 kinderen zou bevoorrechten ten koste van de derde, maar in
onze samenleving wordt het getolereerd. 1/3 van de bevolking allerlei ontnemen
om bij de rest de welvaart te verhogen. Let wel Jan, dat het weggehaald is en
wordt bij mensen die het het slechtst konden en
kunnen missen. Toch moet rechts Nederland zich niet vergissen.
Ondanks hun verkiezingsoverwinning en hun overwinningsroes behoren zij toch met
twee benen op de grond te blijven staan, want er komen toch signalen uit de
samenleving die er niet om liegen. Er is al een duidelijke arbeidsonrust en de
tekenen van verpaupering nemen hand over hand toe. Het is te gemakkelijk om
alle kleine criminaliteit in de schoenen van de drugverbruikers te schuiven.
Deze kleine criminaliteit is dezelfde waar de Engelse steden ook momenteel
onder te lijden hebben. Aan de andere kant zijn er momenteel een groot aantal
mensen die slim genoeg zijn om, in navolging van de grote corruptieschandalen
en omkoopschandalen welke de laatste jaren aan het licht zijn gekomen, ook via
slinkse wegen hun inkomen te verbeteren. Nee Jan, ongestraft kunnen Lubbers
c.s. zo niet door blijven gaan, alleen, hoe triest dan ook om te constateren,
we hebben het weer over de dubbeltjes. Wij vragen ons soms wel eens af waarom het
vrijdenken toch niet wat meer aanslaat bij de mensen maar gezien het
bovenstaande is dat toch niet zo verwonderlijk. Laten wij maar op de ingeslagen
weg doorgaan en trachten via onze publicaties en uitzendingen wat ideeën en
denkbeelden, die ongetwijfeld bij sommige vrijdenkers leven, onder de mensen te
brengen. Want hoe klein we ook zijn, we kunnen toch een geluid laten horen en
ik ben optimistisch genoeg om te veronderstellen dat, hoewel een minderheid, er
voldoende mensen zijn om, vanuit hun mens-zijn, het getij te kunnen doen keren.
Liever dood dan rood is een slogan welke je de laatste jaren vaak hoorde, dat
het zo letterlijk bedoeld was had ik niet begrepen.
Groeten, Cees Storm
1986
Beste Cees,
Volgens mij is het nog nooit om iets
anders dan om de dubbeltjes gegaan, de gehele maatschappij, "van hoog tot
laag" is te beschrijven als een stelsel van verhoudingen tussen mensen,
die ieder voor zich allemaal op meerwaarde
uit zijn. Iedereen wil meer waard zijn dan een ander en probeert dat in een
cultureel bepaalde waarde-eenheid
uit te drukken. Zo’n waarde-eenheid
kan bestaan uit een hoeveelheid slagtanden van olifanten, een hoeveelheid dames
in een harem, een militaire of kerkelijke rang, huidskleur, seksuele geaardheid
of wat dan ook. In onze cultuur is die waarde-eenheid
betrekkelijk abstract geworden: het geld, maar die dubbeltjes staan voor een
heel scala van waarden. Tot dat scala behoren ook de zogenaamde immateriële
zaken, maar dat geldt meestal op indirecte wijze. In het begin van deze eeuw is
het onderwijs van de grond gekomen. Je kunt het onderwijs natuurlijk best een
immateriële zaak noemen, maar toch ging het ook daarbij om de dubbeltjes:
je kunt immers met je industrie geen geld verdienen als je geen arbeiders ter
beschikking hebt die een meer of minder groot aantal codes verstaan, kortom
"aangepast" zijn aan de machines! Dus, voor de managers was
gedegen onderwijs aan de toekomstige arbeiders iets onvermijdelijks. Maar die
arbeiders, op hun beurt, zagen al spoedig heel goed in dat er doormiddel van
dat onderwijs een mogelijkheid was om "hogerop" te komen en dus
stuurden ze de kinderen maar al te graag naar school. Heb jij ooit een
onderwijzer meegemaakt, die je niet duidelijk maakte dat je moest leren om iets
te bereiken? Heb je er ooit een gezien (behalve op zeer bijzondere scholen
misschien) die je uitlegde dat kennis je zou kunnen helpen om zo eerlijk, zo
goed, zo zelfstandig en zo betrouwbaar mogelijk te leven? Mijn stelling is dat de zogenaamde immateriële zaken alleen
maar dan een rol spelen als er meerwaarde - in de praktijk dus:
winst - uit
te halen valt. En als dat niet het geval is wordt er gezegd: "wat
koop je er voor" en men probeert je weer met de voeten op de grond te krijgen.Toch kan ik me wel indenken dat veel mensen de
indruk hebben dat allerlei ideeën aan de maatschappij ten grondslag liggen.
Neem nu de
idee van de democratie, die inhoudt dat het volk zou moeten regeren. Dat
is op zichzelf een ijzersterke gedachte, maar ligt die nu werkelijk ten grondslag aan onze
maatschappij? Volgens mij is het alleen maar een intellectuele constructie, als
het ware van bovenaf toegepast op en opgelegd aan de bevolking om een zo hecht mogelijk systeem van meerwaarden
te realiseren, een
systeem dat die waarden optimaal veilig stelt en dat daardoor dus een
betrouwbare basis is voor macht.
Het uitoefenen van macht is onmogelijk als niet het één van groter waarde wordt
geacht dan het ander, als niet de ene mens waardevoller is dan de andere. En
dus is de democratie een veilig, zo niet het veiligste, machtssysteem dat
voorlopig denkbaar is. Dat het niet gaat om "de wil van het volk"
behoeft, dunkt mij, geen betoog; het blijkt alleen al uit de kwestie van de
kerncentrales. En wat zou je denken van het probleem van de euthanasie? Waarom zou men zo
tegen het recht zijn om zelf over je eigen leven te beschikken? Uiteraard omdat
het erkennen van een dergelijk recht de poten onder de stoel van de staatsmacht
wegzaagt: zelfbeschikking ontkent
de macht en de dwang van iets buiten jou zelf; het is eigenlijk iets
anarchistisch en als zodanig is het in strijd met de fundamenten van onze
democratische maatschappij. Dat men de mensen tegen misdadig misbruik wil
beschermen is schijnheilige onzin. Eigenlijk stellen de christenen de zaak nog
het duidelijkst: “jij hebt niet te beschikken maar god beschikt". Een
macht buiten jou is de baas. Dat zie ik als de kern van de zaak en in laatste
instantie wordt ook die meerwaarde uitgedrukt in ... dubbeltjes!
Hartelijke groeten, Jan Vis
Bovenstaande
tekst is geschreven: door Jan Vis, filosoof.
Zijn e‑mail adres luidt: ....
webpagina:
….
Pagina's
zijn door mij uit het tijdschrift van De Vrije Gedachte No. 167 juni 1986
overgenomen.
Aangezien
de filosofie er niet is voor enkele bevoorrechten maar juist voor alle mensen,
is het citeren uit mijn werk zonder meer
toegestaan. Wel echter zou ik het op prijs stellen dat het citeren vergezeld
gaat van een duidelijke bronvermelding! (Jan Vis)
|
|